Công tác xây dựng, hoàn thiện Đề án đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ về quy hoạch, rà soát tiêu chuẩn và chuẩn bị hồ sơ tổ chức đơn vị hành chính. Những kết quả công bố trong năm 2026 cho thấy tỉnh đã hình thành thêm cơ sở để triển khai lộ trình phát triển, đồng thời xác định rõ các điều kiện cần tiếp tục hoàn thiện.

Cụ thể hóa chủ trương bằng nhiệm vụ và tiến độ

Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị xác định định hướng xây dựng, phát triển Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trên cơ sở đó, việc chuẩn bị Đề án tổng thể tiếp tục được đưa vào chương trình công tác của tỉnh. Theo thông tin do Sở Khoa học và Công nghệ công bố về Quyết định số 2821/QĐ-UBND ngày 31/12/2025, Kế hoạch cải cách hành chính tỉnh Khánh Hòa năm 2026 xác định nhiệm vụ tổ chức triển khai xây dựng Đề án tổng thể về xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030.

Ở cấp cơ quan tham mưu, phụ lục nhiệm vụ cải cách hành chính trọng tâm năm 2026 của Sở Nội vụ xác định sản phẩm của nhiệm vụ này là Đề án tổng thể trình Tỉnh ủy, với tiến độ trước ngày 20/12/2026; Phòng Xây dựng chính quyền và Công tác thanh niên chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan. Việc xác định đầu mối, sản phẩm và thời hạn là cơ sở để theo dõi tiến độ xây dựng Đề án, tổ chức phối hợp và kiểm tra trách nhiệm thực hiện.

Rà soát tiêu chuẩn và hoàn thiện hồ sơ đơn vị hành chính

Tại cuộc họp rà soát ngày 25/3/2026, Sở Nội vụ báo cáo Khánh Hòa đạt 4/7 tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương, gồm quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ đô thị hóa và vị trí, chức năng. Ba nhóm tiêu chuẩn cần tiếp tục hoàn thiện liên quan đến tỷ lệ phường trong tổng số đơn vị hành chính cấp xã; việc được công nhận là đô thị loại I; cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội. Tại thời điểm rà soát, tỉnh có 16 phường trên tổng số 65 đơn vị hành chính cấp xã, cần nâng cấp ít nhất 4 xã thành phường để đạt tỷ lệ từ 30% trở lên. Tỉnh đặt yêu cầu duy trì những tiêu chuẩn đã đạt và phấn đấu hoàn thành các tiêu chuẩn còn lại vào năm 2027.

Một bước tiến trong chuẩn bị hồ sơ được ghi nhận tại buổi thẩm tra của Ban Pháp chế HĐND tỉnh ngày 01/6/2026 đối với Đề án thành lập 4 phường Tân Định, Diên Khánh, Diên Lạc và Diên Điền. Theo thông tin của HĐND tỉnh, kết quả lấy ý kiến Nhân dân ở 4 xã đạt tỷ lệ đồng thuận từ 99,15% đến 99,98%; 100% đại biểu HĐND các xã biểu quyết tán thành chủ trương thành lập phường.

Tiếp đó, tại kỳ họp chuyên đề ngày 12/6/2026, HĐND tỉnh đã thông qua nghị quyết tán thành Đề án thành lập 4 phường trên cơ sở nguyên trạng 4 xã nêu trên. UBND tỉnh được đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền. Đây là kết quả cụ thể trong quy trình chuẩn bị hồ sơ, tạo cơ sở cho các bước tiếp theo về tổ chức đơn vị hành chính đô thị.

Hoàn thiện quy hoạch và các điều kiện phát triển đô thị

Ngày 26/6/2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2279/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Khánh Hòa thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Phạm vi quy hoạch bao gồm diện tích đất liền 8.706,75 km² cùng không gian biển của tỉnh sau sắp xếp đơn vị hành chính. Việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tạo cơ sở quan trọng để thống nhất định hướng phát triển trên địa bàn tỉnh mở rộng, gắn xây dựng đô thị với phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tại hội nghị công bố ngày 30/6/2026, tỉnh làm rõ định hướng tổ chức không gian với ba cực tăng trưởng: phía Bắc lấy Khu kinh tế Vân Phong làm hạt nhân; khu vực trung tâm gồm Nha Trang – Cam Lâm – Cam Ranh; phía Nam gắn với Phan Rang và Cà Ná. Cách tổ chức này hướng tới phát huy thế mạnh của từng khu vực, tăng kết nối và phân bổ nguồn lực phát triển phù hợp với không gian mới của tỉnh.

Đối với quy hoạch chung đô thị, ngày 29/6/2026, UBND tỉnh tổ chức hội thảo tham vấn về Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Nội dung tham vấn hướng đến cấu trúc đô thị đa cực, đa trung tâm; hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ; phát triển kinh tế biển, dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch. Việc tiếp nhận ý kiến chuyên gia, cơ quan quản lý và các bên liên quan là một bước trong quá trình hoàn thiện đồ án quy hoạch chung. 

Về các điều kiện đô thị loại I, tại buổi làm việc với Cục Phát triển đô thị ngày 13/5/2026, Sở Xây dựng cho biết tỉnh đang triển khai lập Chương trình phát triển đô thị giai đoạn 2026–2030. Tỉnh đồng thời xây dựng lộ trình khắc phục những tiêu chí, tiêu chuẩn còn thiếu, phấn đấu hoàn thành vào năm 2027 để có cơ sở lập hồ sơ đề nghị thẩm định, công nhận. Các nhiệm vụ này cho thấy quá trình hoàn thiện Đề án gắn trực tiếp với yêu cầu đầu tư và nâng chất lượng đô thị.

Từ các kết quả đã công bố có thể thấy, công tác chuẩn bị Đề án được triển khai trên nhiều mặt, từ phân công nhiệm vụ, rà soát điều kiện đến quy hoạch và hồ sơ đơn vị hành chính. Nhiệm vụ tiếp theo là cập nhật dữ liệu thống nhất, hoàn thiện các tiêu chuẩn còn thiếu và bảo đảm chất lượng hồ sơ trình cấp có thẩm quyền. Hiệu quả của quá trình này cần được thể hiện bằng hạ tầng tốt hơn, quản lý hiệu quả hơn và chất lượng sống được nâng lên cho người dân.