Mưa bão, ngập úng có thể làm cây trồng gãy đổ, tổn thương bộ rễ; đồng thời khiến chuồng trại, nguồn nước và môi trường chăn nuôi bị ô nhiễm, gia tăng nguy cơ phát sinh sâu, bệnh hại và dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Việc khắc phục kịp thời, đúng kỹ thuật sẽ góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ sản xuất và sớm ổn định đời sống người dân.

Ủy ban nhân dân xã Bác Ái Tây đề nghị các hộ sản xuất nông nghiệp chủ động kiểm tra đồng ruộng, vườn cây và chuồng trại; căn cứ mức độ ảnh hưởng thực tế để thực hiện các biện pháp sau:

I. ƯU TIÊN BẢO ĐẢM AN TOÀN, KIỂM TRA VÀ KHẮC PHỤC BAN ĐẦU

Chỉ tổ chức khắc phục khi điều kiện bảo đảm an toàn. Không đi qua dòng nước chảy xiết, khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở hoặc nơi đã có biển cảnh báo. Khi sử dụng máy bơm, thiết bị điện tại ruộng và chuồng trại, cần kiểm tra an toàn điện trước khi vận hành.

Khơi thông kênh mương, rãnh thoát nước; thu gom rác và vật cản để tiêu úng sớm. Đồng thời, kiểm tra từng diện tích cây trồng, từng nhóm vật nuôi để xác định những trường hợp còn khả năng phục hồi và những trường hợp cần xử lý theo hướng dẫn chuyên môn.

II. CÁC BIỆN PHÁP KHÔI PHỤC ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

Thường xuyên thăm đồng sau khi nước rút, theo dõi tình trạng cây và phát hiện sớm sâu, bệnh hại. Chú ý các bệnh đạo ôn, bạc lá, khô vằn và các đối tượng gây hại như rầy nâu, rầy lưng trắng trên lúa; bệnh thối rễ, thối gốc trên rau màu và cây ăn quả. Việc phòng trừ cần căn cứ đối tượng gây hại và hướng dẫn của cán bộ chuyên môn.

1. Đối với diện tích trồng lúa

Tiêu úng kịp thời: Khơi thông dòng chảy, chủ động bơm thoát nước ở vùng trũng; điều chỉnh việc tiêu nước phù hợp với giai đoạn sinh trưởng và tình trạng cây, tránh để ngập kéo dài.

Lúa ở giai đoạn đẻ nhánh: Sau khi nước rút, kiểm tra khả năng phục hồi; tỉa dặm những chỗ cây chết, mất khoảng bằng mạ cùng giống hoặc cây khỏe phù hợp. Khi cây có lá mới, rễ non và bắt đầu phục hồi, thực hiện chăm bón theo hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng dinh dưỡng cân đối, tránh bón đạm đơn hoặc bón dồn lượng lớn.

Lúa ở giai đoạn làm đòng, chuẩn bị trỗ: Tiêu nước, dựng lại những khóm lúa bị đổ rạp còn khả năng phục hồi. Khi thời tiết tạnh ráo, có thể bổ sung phân bón lá giàu kali theo hướng dẫn kỹ thuật và liều lượng trên nhãn sản phẩm; ngừng bón phân đạm trong giai đoạn khắc phục này.

Lúa ở giai đoạn trỗ, chín sữa, chín sáp: Sau khi thoát nước, nhẹ nhàng dựng lúa bị đổ; dùng dây mềm buộc khoảng 3–4 khóm thành thế đứng vững, hạn chế làm gãy thân, tổn thương bông, giúp hạt tiếp tục vào chắc.

Lúa đã chín trên 85%: Tranh thủ thời tiết thuận lợi, huy động nhân lực và máy móc thu hoạch sớm theo phương châm “xanh nhà hơn già đồng”. Sau thu hoạch, làm khô và bảo quản thóc để hạn chế ẩm mốc, nảy mầm.

Diện tích không còn khả năng cho thu hoạch: Thông tin cho trưởng thôn hoặc UBND xã để được kiểm tra, hướng dẫn vệ sinh đồng ruộng và bố trí gieo trồng lại phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước, lịch thời vụ địa phương.

2. Đối với diện tích rau màu

Nhanh chóng tháo nước, khơi thông rãnh thoát nước, không để ngập kéo dài gây thối cây, thối rễ. Khi nước đã rút, dùng nước sạch rửa nhẹ bùn đất bám trên thân, lá đối với cây còn khả năng phục hồi.

Khi mặt đất se khô, xới phá váng nhẹ, dựng cây bị nghiêng, vun gốc vừa phải; sửa lại giàn bị đổ và cắt bỏ lá già, vàng úa, bộ phận dập nát. Tránh tác động mạnh làm tổn thương thêm bộ rễ.

Thu gom cây chết, tàn dư thối hỏng ra khỏi ruộng và xử lý theo hướng dẫn, không để tồn đọng thành nguồn lây bệnh. Chăm bón khi cây có dấu hiệu phục hồi; lượng phân và cách sử dụng phải phù hợp từng loại cây.

Với diện tích thiệt hại nặng, khó phục hồi, vệ sinh đồng ruộng, xử lý đất và chuẩn bị giống để gieo trồng lại khi điều kiện cho phép. Ưu tiên cây ngắn ngày phù hợp thời vụ và khả năng tiêu thoát nước của từng khu vực.

3. Đối với cây ăn quả

Khơi thông rãnh, tiêu thoát nước sớm, không để nước đọng kéo dài quanh vùng rễ. Hạn chế đi lại và tác động vào đất khi vườn còn quá ướt.

Dùng cọc chống, dây buộc phù hợp để cố định cây bị nghiêng còn khả năng phục hồi; cắt bỏ cành gãy, dập nát, thu gom quả rụng và bộ phận thối hỏng. Những cây bật gốc, tổn thương nặng cần được cán bộ kỹ thuật đánh giá trước khi quyết định phục hồi hoặc thay thế.

Khi mặt đất se khô, xới phá váng nhẹ để đất thông thoáng, tránh làm đứt rễ. Theo dõi vàng lá, thối rễ, thối gốc và các dấu hiệu bất thường để xử lý kịp thời.

Không bón lượng lớn phân hóa học, đặc biệt là phân đạm, khi bộ rễ chưa phục hồi. Khi cây ra rễ mới và có dấu hiệu sinh trưởng trở lại, bổ sung dinh dưỡng cân đối; việc sử dụng phân hữu cơ hoai mục, phân vi lượng hoặc chế phẩm sinh học cần theo hướng dẫn phù hợp với từng loại cây.

4. Sử dụng vật tư nông nghiệp đúng hướng dẫn

Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng cho cây trồng và đối tượng gây hại tương ứng; thực hiện đúng thuốc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng lúc, đúng cách. Tuân thủ thời gian cách ly trước thu hoạch; thu gom bao bì thuốc sau sử dụng đúng nơi quy định. Không tự ý tăng liều hoặc phối trộn khi chưa có hướng dẫn.

III. CHĂM SÓC VÀ PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH CHO GIA SÚC, GIA CẦM

1. Vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại

Thực hiện phương châm “nước rút đến đâu, vệ sinh đến đó”. Thu gom bùn đất, phân, rác, thức ăn hư hỏng và chất độn chuồng bị ướt; cọ rửa nền, vách chuồng, máng ăn, máng uống và dụng cụ chăn nuôi trước khi khử trùng.

Sử dụng vôi bột hoặc hóa chất sát trùng phù hợp với khu vực cần xử lý, theo hướng dẫn của cán bộ thú y và nhà sản xuất. Tuân thủ nồng độ, liều lượng, thời gian tiếp xúc và yêu cầu bảo hộ; không tự ý pha trộn hóa chất, không phun trực tiếp lên vật nuôi, thức ăn, nước uống.

Khơi thông cống rãnh, xử lý nước đọng; thay chất độn bằng vật liệu sạch, khô. Sau vệ sinh, khử trùng, để chuồng khô và thông thoáng trước khi đưa vật nuôi trở lại. Thu gom, xử lý chất thải đúng hướng dẫn, không xả ra sông, suối.

2. Bảo đảm thức ăn, nước uống và điều kiện chăm sóc

Di chuyển vật nuôi đến nơi cao ráo, an toàn, có mái che, tránh mưa hắt và gió lùa. Giữ chuồng thông thoáng; chú ý chăm sóc con non, vật nuôi yếu và giữ ấm khi thời tiết lạnh, không che kín làm chuồng bí, ẩm.

Cung cấp thức ăn bảo đảm chất lượng, phù hợp từng loài và lứa tuổi; cho uống nước sạch. Không sử dụng thức ăn ẩm mốc, thối hỏng, bị ô nhiễm hoặc nước lũ, nước bẩn chưa được xử lý bảo đảm yêu cầu.

Có thể bổ sung vitamin, chất điện giải hoặc men tiêu hóa khi cần thiết, theo hướng dẫn của cán bộ thú y và nhãn sản phẩm. Không áp dụng một thời gian hoặc liều dùng chung cho mọi đàn vật nuôi; không tự ý dùng thuốc điều trị khi chưa xác định nguyên nhân bệnh.

3. Theo dõi, phát hiện sớm và báo tin dịch bệnh

Theo dõi đàn vật nuôi hằng ngày. Khi có dấu hiệu ủ rũ, bỏ ăn, sốt, ho, khó thở, tiêu chảy, xuất huyết hoặc chết bất thường, cần tách riêng con có biểu hiện bệnh, hạn chế tiếp xúc và báo ngay cho người phụ trách thú y, trưởng thôn hoặc UBND xã để được hướng dẫn.

Không giấu dịch; không bán chạy, vận chuyển, giết mổ hoặc sử dụng làm thực phẩm vật nuôi mắc bệnh, nghi mắc bệnh, chết bất thường. Không vứt xác vật nuôi ra sông, suối, đường giao thông hoặc môi trường xung quanh. Việc xử lý, tiêu hủy phải thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Rà soát lịch tiêm phòng của đàn vật nuôi, liên hệ người phụ trách thú y để được kiểm tra và hướng dẫn tiêm bổ sung các loại vắc xin phù hợp từng loài, lứa tuổi, tình trạng sức khỏe và kế hoạch phòng, chống dịch tại địa phương. Không tự tổ chức tiêm đồng loạt khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

4. Tái đàn khi đủ điều kiện

Chỉ nhập đàn, tái đàn khi chuồng trại đã được vệ sinh, khử trùng, bảo đảm điều kiện nuôi và thực hiện hướng dẫn phòng, chống dịch của cơ quan thú y. Chọn con giống khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng; theo dõi riêng vật nuôi mới nhập theo hướng dẫn trước khi ghép đàn.

IV. PHỐI HỢP THỰC HIỆN, KỊP THỜI THÔNG TIN THIỆT HẠI

Ủy ban nhân dân xã Bác Ái Tây đề nghị trưởng các thôn, các tổ chức đoàn thể phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn người dân khắc phục hậu quả mưa bão, vệ sinh môi trường và chủ động phòng, chống dịch bệnh; kịp thời phản ánh khó khăn, nhu cầu hỗ trợ kỹ thuật của các hộ sản xuất.

Các hộ bị ảnh hưởng cần ghi nhận diện tích cây trồng, số lượng vật nuôi thiệt hại, thời điểm và tình trạng thực tế; lưu hình ảnh nếu có điều kiện và báo cho trưởng thôn hoặc UBND xã để phối hợp kiểm tra, tổng hợp theo hướng dẫn. Việc ghi nhận thiệt hại không thay thế thủ tục xác minh và xem xét hỗ trợ theo quy định.

Trong quá trình thực hiện, nếu phát hiện cây trồng, vật nuôi có dấu hiệu bất thường, bà con liên hệ UBND xã, Phòng Kinh tế hoặc người phụ trách khuyến nông, thú y tại địa phương để được hướng dẫn phù hợp.

Mỗi hộ dân chủ động kiểm tra, vệ sinh và khắc phục đúng kỹ thuật sẽ góp phần bảo vệ cây trồng, đàn vật nuôi, hạn chế dịch bệnh và sớm khôi phục sản xuất trên địa bàn xã Bác Ái Tây.